Odwodnienie – przyczyny, objawy, zapobieganie.

Odwodnienie – przyczyny, objawy, zapobieganie.

Ostatnio pisałam o ostrej biegunce i różnicowaniu pomiędzy biegunką wirusową a bakteryjną. Przy biegunce wirusowej umieściłam informację, że częściej dochodzi do odwodnienia. Co to jest to odwodnienie, jak je rozpoznać, jak zapobiegać, jak leczyć? 

Organizm noworodka składa się w 78%  wody, niemowlęcia między 2 a 6 miesiącem życia w 72%, a dziecka w 2 roku życia w 65%, a u osoby dorosłej . Jak widzicie, woda stanowi podstawowy składnik ludzkiego organizmu. 

Kiedy może dojść do odwodnienia? Najczęściej do odwodnienia dochodzi, gdy gwałtownie tracimy wodę w przypadku wymiotów i biegunki. Natomiast do odwodnienia może doprowadzić także zmniejszone przyjmowanie płynów, gorączka, pocenie się, przebywanie w wysokiej temperaturze otoczenia lub na słońcu, a u starszych dzieci i dorosłych również wysiłek fizyczny.

Jeśli przebywamy w wysokiej temperaturze otoczenia, to nasz organizm musi się schładzać, aby utrzymać idealną temperaturę wewnętrzną. Schładzanie wnętrza organizmu następuje przez pocenie, nawet gdy go nie widzimy. Tracimy również wodę przez płuca, podczas oddychania. 

Pamiętajmy zatem, do odwodnienia może dojść również w sytuacji gdy nie mamy do czynienia z biegunką lub wymiotami. Przy biegunce i wymiotach boimy się odwodnienia, a to, że gorączka i zmniejszone przyjmowanie płynów spowodowane złym samopoczuciem dziecka, przy gorączce może również doprowadzić do odwodnienia to zapominamy. 

Jakie są zatem objawy odwodnienia? Obiektywnym objawem jest utrata masy ciała. Ale, żeby stwierdzić, czy dziecko ma niższą masę ciała, musimy wiedzieć ile ważyło wcześniej. Jeśli regularnie ważymy dziecko, to potem możemy łatwo ocenić ile wody straciło. Najlepiej oceniać to procentowo. 

Przykładowo, dziecko waży 10 kg. Ma biegunkę i wymioty. Ważymy je wieczorem i waży 9,5 kg. Czyli straciło 500 ml wody z organizmu. Stanowi to 5% z 10 kg.

Zgodnie z zaleceniami WHO odwodnienie u dzieci stopniujemy ze względu na procentową utratę wody.

Utrata wody < 3% – to brak odwodnienia lub niewielkie

Utrata wody między 3 a 6% to odwodnienie łagodnie i  umiarkowane

Utrata wody > 9% masy ciała to odwodnienia ciężkie.

Okazuje się jednak, że z tych wszystkich objawów najbardziej wiarygodna jest utrata masy ciała. Jest to wskaźnik obiektywny. Jedynym problemem jest to, że musimy znać aktualną wagę dziecka.

Kolejnym objawem, na który najlepiej patrzyć jest oddawanie moczu. To jest również łatwo sprawdzić i ocenić w domowych warunkach. Patrzymy, czy dziecko moczy pieluszki tak jak dotychczas. Czy oddaje mniej moczu, czy pieluszki są lżejsze, czy pieluszka jest sucha przez kilka godzin, a do tej pory w tym samym czasie zmienilibyśmy pieluszkę kilka razy.  

Ja zawsze mówię moim pacjentom, że jeśli pieluszka jest sucha przez 6 godzin to warto szukać pomocy lekarza. Wskazuje to na duże odwodnienie dziecka i najprawdopodobniej wymaga podawania płynów kroplówką.

Jeśli chodzi z kolei o ciemię, to bardzo często rodzice popełniają błąd oceniając sami ciemię swojego dziecka. Jeśli trzymamy dziecko w pozycji pionowej, to siłą rzeczy, nawet u dziecka prawidłowo nawodnionego, ciemię będzie minimalnie zapadnięte. Tak działają siły grawitacji. Chcąc w prawidłowy sposób ocenić ciemię, dziecko powinno być w pozycji leżącej poziomo. Jeśli u dziecka leżącego na płasko stwierdzamy zapadnięte ciemię, a na dodatek dziecko wyraźnie mniej siusia, to również wskazana jest konsultacja lekarza. 

Kolejnym istotnym wskaźnikiem jest zachowanie dziecka. Natomiast na to zachowanie może mieć też wpływ współistniejąca gorączka. Często w przypadku ostrej biegunki dziecko ma również wymioty i gorączkę i potem bardzo ciężko jest rozróżnić, czy dziecko jest apatyczne z powodu gorączki, czy też z powodu odwodnienia.

Jeśli chodzi o radzenie sobie w domu z dzieckiem z odwodnieniem, to najważniejsze jest czy dziecko chętnie pije. Jeśli dziecko ma biegunkę, ma gorączkę, ale chętnie pije to możemy zapobiec odwodnieniu, albo je zminimalizować. Jeśli natomiast dziecko odmawia picia, lub wymiotuje po każdej próbie pojenia, to ryzyko odwodnienia jest dużo większe.

W przypadku biegunki powinniśmy teoretycznie podać ok. 100 ml płynów dodatkowo na każdy oddany przez dziecko płynny stolec.

Najlepiej do nawadniania używać gotowych preparatów do nawadniania z apteki. Mają one idealny skład i zawierają zarówno elektrolity, które dziecko traci z biegunką, czy też wymiotami oraz glukozę, jako źródło energii.   

Najważniejsze jest jednak, żeby dziecko piło. Jeśli preparaty z apteki nie odpowiadają dziecku smakowo to niech pije wodę, czy też mleko z piersi lub mleko modyfikowane. Podawanie mleka może nasilić biegunkę, jednakże ważniejsze jest aby dziecko się nie odwodniło. Zatem, jeśli mama karmi piersią, to powinna jak najczęściej przystawiać dziecko do piersi. Najczęściej maluszek nie odmawia i chociaż liczba stolców może ulec nawet zwiększeniu to często udaje się zapobiec pobytowi w szpitalu i założeniu kroplówki.

Można również w przypadku odwodnienia podawać dzieciom sok jabłkowy rozcieńczony 1 : 1 z wodą. Sok jabłkowy rozcieńczony 1 : 1 z wodą jest jedynym płynem dozwolonym do podawania dzieciom z biegunką oprócz wody, mleka i preparatów z apteki.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *